Hang động Phật giáo Jinjala (tên địa phương: Ghatotkacha) tại bang Maharashtra, Ấn Độ là một di tích hơn 2.000 năm tuổi, ẩn chứa nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa độc đáo. Nơi đây từng là không gian tu tập của tăng sĩ Phật giáo, minh chứng cho thời kỳ phát triển rực rỡ của Phật giáo tại vùng Tây Ấn Độ thời cổ đại.
Hang Jinjala được cho là hình thành từ khoảng thế kỷ III TCN. Phần kiến trúc chính được tạc vào thế kỷ VI SCN dưới thời vương triều Vakataka – giai đoạn Phật giáo Đại Thừa phát triển hưng thịnh. Bia ký bằng tiếng Phạn trong hang ghi tên đại thần Varahadeva dưới triều vua Harishena (475–500 SCN), người đã bảo trợ công trình này. Đặc biệt, dù xuất thân Bà-la-môn giáo, Varahadeva vẫn đóng góp xây dựng cơ sở Phật giáo, thể hiện sự giao thoa tôn giáo và tinh thần bao dung đương thời. Vì vậy, Jinjala không chỉ là thánh tích Phật giáo mà còn phản ánh đời sống văn hóa đa dạng của Ấn Độ cổ.

Mặc dù có tầm quan trọng đặc biệt, hang Jinjala vẫn ít được biết đến do vị trí hẻo lánh và khó tiếp cận. Hang nằm sâu trong vùng núi rừng, cách quần thể Ajanta khoảng 18 km về phía tây, và hành trình đến đây mất gần trọn một ngày đường gian nan. Nhà chức trách địa phương còn khuyến cáo chỉ những du khách ưa mạo hiểm mới nên đến di tích này. Do vắng khách tham quan và thiếu chăm sóc, các hang động dở dang đã xuống cấp nghiêm trọng. Dù từng được phát hiện và xếp hạng bảo tồn từ thời thuộc địa Anh, di tích chưa được quan tâm đúng mức.

